അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെ ജാം മിനാരറ്റും (Minaret of Jam) ഇന്ത്യയിലെ ഖുതുബ് മിനാറും (Qutub Minar) തമ്മിൽ ചരിത്രപരമായും വാസ്തുവിദ്യാപരമായും വളരെ അടുത്ത ബന്ധമാണുള്ളത്

ജാം മിനാരറ്റ് ക്രി.പി. 1190-ൽ ഘോറി രാജവംശത്തിലെ സുൽത്താൻ ഗിയാസുദ്ദീൻ ഘോറിയാണ് ഇത് നിർമ്മിച്ചത്.

ഉയരം ഏകദേശം 65 മീറ്റർ.

ചുട്ട ഇഷ്ടികകൾ (Baked bricks) ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ പുറംഭാഗത്ത് കുഫിക്കിലും (Kufic) നസ്ഖിലും (Naskh) ഉള്ള അറബിക് കാലിഗ്രഫിയും ജ്യാമിതീയ രൂപങ്ങളും കൊണ്ട് അതിമനോഹരമായി അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. യുനെസ്കോ പൈതൃക പട്ടികയിലുള്ള ഇത്, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ രണ്ടാമത്തെ ഇഷ്ടിക ഗോപുരമാണ്.

ഘോറി രാജവംശം തങ്ങളുടെ വിജയം ആഘോഷിക്കുന്നതിനായി നിർമ്മിച്ച ജാം മിനാരറ്റിന്റെ മാതൃക പിന്തുടർന്നാണ്, ഇന്ത്യയിലെ ഇസ്ലാമിക വിജയത്തിന്റെ പ്രതീകമായി കുത്ബ് ഉദ്-ദീൻ ഐബക് ഖുതുബ് മിനാർ പണിതത്. അഫ്ഗാൻ വാസ്തുവിദ്യ എങ്ങനെയാണ് ഇന്ത്യയിലേക്ക് എത്തിയത് എന്നതിന്റെ വലിയൊരു തെളിവാണിത്.

അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെ ജാം മിനാരറ്റ് ഒരു വിജയസ്തംഭമായി ഒറ്റപ്പെട്ട സ്ഥലത്ത് നിൽക്കുമ്പോൾ, ഇന്ത്യയിലെ ഖുതുബ് മിനാർ പല രാജവംശങ്ങളുടെ ചരിത്രം ഒത്തുചേരുന്ന ഒരു വലിയ സ്മാരക സമുച്ചയത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് (അലൈ മിനാർ (Alai Minar), ഇരുമ്പ് തൂൺ (Iron Pillar of Delhi), ക്വുവ്വത്തുൽ ഇസ്ലാം പള്ളി വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തി. ജാം മിനാരറ്റിൽ നിന്ന് തുടങ്ങിയ ആ പ്രവണത പിൽക്കാലത്ത് താജ്മഹൽ പോലെയുള്ള സ്മാരകങ്ങളിൽ നാല് വശത്തുമുള്ള മിനാരറ്റുകളായി പരിണമിച്ചു. അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെയും ഇന്ത്യയിലെയും ചരിത്രങ്ങൾ നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇഴപിരിഞ്ഞു കിടക്കുന്നു.

Sreekala Prasad