മമ്മികൾ എന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ നമ്മുടെ മനസ്സിൽ ആദ്യം ഓടിയെത്തുന്നത് ഈജിപ്തിലെ പിരമിഡുകളും ഫറവോമാരുമാണ്. എന്നാൽ ഈജിപ്തുകാർ മമ്മി നിർമ്മാണം തുടങ്ങുന്നതിനും രണ്ടായിരത്തോളം വർഷങ്ങൾക്കു മുൻപ്, തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ വരണ്ട അറ്റാക്കാമ മരുഭൂമിയിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ഒരു ജനത മൃതദേഹങ്ങളെ കൃത്രിമമായി സംരക്ഷിച്ചു നിർത്തിയിരുന്നു—’ചിൻചോറോ മമ്മികൾ’.

രാജാക്കന്മാർക്ക് മാത്രമല്ല, ചിൻചോറോ സംസ്കാരത്തിൽ എല്ലാവർക്കും മമ്മിയാകാം!

ഈജിപ്ഷ്യൻ മമ്മികളേക്കാൾ രണ്ടായിരത്തോളം വർഷം പഴക്കമുള്ള, മനുഷ്യനിർമ്മിതമായ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പുരാതന മമ്മികളാണ് ചിൻചോറോ മമ്മികൾ (Chinchorro mummies). തെക്കേ അമേരിക്കയിലെ ചിലിയുടെയും പെറുവിന്റെയും തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ‘ചിൻചോറോ’ എന്ന വേട്ടയാടി ജീവിച്ചിരുന്ന (hunter-gatherer) സമൂഹമാണ് ഇവ നിർമ്മിച്ചത്.

ബി.സി. 5050 ഓടെയാണ് ചിൻചോറോ ജനവിഭാഗം മൃതദേഹങ്ങൾ കൃത്രിമമായി സംരക്ഷിക്കാൻ (mummification) തുടങ്ങിയത്. അതായത് ഏകദേശം 7,000 വർഷത്തിലധികം പഴക്കം ഇവയ്ക്കുണ്ട്.

ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വരണ്ട മരുഭൂമിയായ അറ്റാക്കാമ മരുഭൂമിയിൽ (Atacama Desert) ഉയർന്ന അളവിലുള്ള ഉപ്പും ഈർപ്പമില്ലാത്ത അന്തരീക്ഷവും കാരണമാണ് ഇവ ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ കേടുകൂടാതെ നിലനിന്നത്.

ഈജിപ്തിൽ രാജാക്കന്മാർക്കും പ്രഭുക്കന്മാർക്കും മാത്രമായി മമ്മി നിർമ്മാണം പരിമിതപ്പെടുത്തിയിരുന്നെങ്കിൽ, ചിൻചോറോ സംസ്കാരത്തിൽ പ്രായഭേദമന്യേ എല്ലാവരെയും—പ്രത്യേകിച്ച് നവജാതശിശുക്കളെയും ഗർഭസ്ഥ ശിശുക്കളെയും വരെ—മമ്മികളാക്കി മാറ്റിയിരുന്നു.

പ്രധാനമായും രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ശൈലികളിലാണ് ചിൻചോറോ മമ്മികൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്:

കറുത്ത മമ്മികൾ (Black Mummies)

ഏറ്റവും പഴയ രീതി. മൃതദേഹത്തിന്റെ ആന്തരിക അവയവങ്ങളും ചർമ്മവും മാറ്റി, അസ്ഥികൂടത്തെ മരക്കഷ്ണങ്ങളും പുല്ലും ഉപയോഗിച്ച് ഉറപ്പിച്ചു നിർത്തുന്നു. തുടർന്ന് മാംഗനീസ് അടങ്ങിയ കറുത്ത കളിമണ്ണ് പൂശി മുഖംമൂടിയും മനുഷ്യ മുടി കൊണ്ടുള്ള വിഗ്ഗും വെച്ചുപിടിപ്പിക്കുന്നു.

ചുവന്ന മമ്മികൾ (Red Mummies)

കറുത്ത മമ്മികളേക്കാൾ പിൻകാലത്ത് ഉടലെടുത്ത ശൈലി. ശരീരം പൂർണ്ണമായി വിച്ഛേദിക്കാതെ ആന്തരിക അവയവങ്ങൾ മാത്രം മാറ്റുന്നു. ചുവന്ന ഓക്കർ (Red ochre) നിറത്തിലുള്ള ചായവും മുഖത്ത് കറുത്ത മാസ്കും ഉപയോഗിക്കുന്നു.

കറുത്ത മമ്മികളിൽ ശരീരം പൂർണ്ണമായി അഴിച്ചുമാറ്റി പുനർനിർമ്മിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ, ചുവന്ന മമ്മികളിൽ അവയവങ്ങളും വശങ്ങളിലെ മാംസവും മാത്രമാണ് ചെറിയ മുറിവുകളിലൂടെ നീക്കം ചെയ്തിരുന്നത്. അസ്ഥികൂടം വേർപെടുത്തിയിരുന്നില്ല.

തലയിൽ കറുത്ത മമ്മികളേക്കാൾ നീളമുള്ളതും ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം അലങ്കരിച്ചതുമായ കറുത്ത മുടിനാരുകൾ കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ വിഗ്ഗുകൾ ഘടിപ്പിച്ചു. മുഖം പലപ്പോഴും കറുപ്പോ ചുവപ്പോ നിറത്തിലുള്ള കളിമൺ മാസ്ക് കൊണ്ട് മറച്ചിരുന്നു.

1917-ൽ ജർമ്മൻ പുരാവസ്തു ഗവേഷകനായ മാക്സ് ഉഹ്‌ലെ (Max Uhle) ആണ് ചിൻചോറോ മമ്മികൾ ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി കണ്ടെത്തുന്നത്. സങ്കീർണ്ണമായ സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥയോ ഭരണകൂടമോ ഇല്ലാത്ത ഒരു പുരാതന സമൂഹത്തിലും പരലോക വിശ്വാസവും ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള ശവസംസ്കാര ആചാരങ്ങളും നിലനിന്നിരുന്നു എന്നതിന്റെ തെളിവാണ് ഈ മമ്മികൾ. 2021-ൽ യുനെസ്കോ (UNESCO) ചിൻചോറോ സംസ്കാര മേഖലയെ ലോക പൈതൃക കേന്ദ്രമായി (World Heritage Site) പ്രഖ്യാപിച്ചു.

Sreekala Prasad